“Bana Bir Şey Olacak Korkusu Hiç Gitmiyor” Sağlık Anksiyetesi Nedir?
Gün içinde vücudumuzda hissettiğimiz en ufak bir ağrı ya da çarpıntı bile bazen bizi derin bir korkuya sürükleyebilir. “Ya ciddi bir hastalığım varsa?”, “Kalp krizi mi geçiriyorum?”, “Kanser olabilir miyim?” gibi düşünceler zihni sarar ve bir türlü gitmek bilmez. Bu yoğun korku hali günlerce, haftalarca sürebilir ve kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. İşte bu noktada sağlık anksiyetesi devreye girer.
Sağlık Anksiyetesi Nedir?
Sağlık anksiyetesi, kişinin ciddi bir hastalığı olduğuna dair yoğun ve tekrarlayıcı düşüncelere kapılmasıdır. Eskiden “hipokondriyazis” olarak adlandırılan bu durum, artık DSM-5’te “hastalık anksiyetesi bozukluğu” başlığı altında tanımlanır. Bu kişiler genellikle bedensel duyumlarını tehdit olarak algılar ve sürekli olarak hastalık kapma ya da ciddi bir hastalığın belirtilerini taşıma korkusu yaşarlar.
Belirtiler Nelerdir?
Sağlık anksiyetesi yaşayan bireylerde sıklıkla görülen belirtiler şunlardır:
• Sürekli olarak internette hastalık aramak (“Dr. Google” sendromu)
• Aynı şikayetle defalarca doktora gitmek, ancak yapılan testlerin “temiz” çıkmasına rağmen ikna olmamak
• Bedensel duyumlara aşırı dikkat kesilmek (örneğin kalp atışlarını saymak)
• Sosyal ortamlarda virüs kapma ya da bulaşıcı hastalıklardan etkilenme korkusu
• Sürekli tetikte olmak, kötü bir haber alacakmış gibi hissetmek
Kök Neden: Zihinsel Felaketleştirme
Sağlık anksiyetesinin temelinde genellikle “felaketleştirme” düşünce biçimi yatar. Kişi, normalde önemsiz bir belirtiyi (örneğin baş ağrısını) ölümcül bir hastalığın işareti olarak yorumlar. Bu düşünceler o kadar ikna edicidir ki kişi, gerçeklikten uzaklaşarak kendini sürekli tehdit altında hisseder. Bu da bir tür “sahte alarm” sisteminin sürekli devrede olması anlamına gelir.
Sağlık Anksiyetesi ile Panik Bozukluk Aynı Şey midir?
Hayır. Her iki durumda da bedensel belirtiler ve korku vardır ama sağlık anksiyetesinde odak, uzun vadeli bir hastalığa yakalanma korkusudur. Panik bozuklukta ise korku, ani bir atakla gelen “şu anda öleceğim” duygusudur. Sağlık anksiyetesinde tehdit uzun vadeli ve bilinmezdir; panik atakta ise anlık ve çok yoğundur.
Kısır Döngü Nasıl Oluşur?
1. Bedenin bir sinyali fark edilir.
(Örn. göğüste ağrı)
2. Bu duyum felaketleştirilir.
(“Kalp krizi geçiriyorum!”)
3. Kaygı yükselir, sempatik sinir sistemi aktive olur.
(Nefes darlığı, terleme, çarpıntı başlar)
4. Fiziksel belirtiler, düşünceyi doğrular.
(“Bak, gerçekten kötü bir şey oluyor!”)
5. Daha fazla tetikte olma, daha fazla beden taraması…
Bu döngü devam ettikçe kişi adeta kendi korkularını üretir hale gelir.
Sağlık Anksiyetesi ile Nasıl Başa Çıkılır?
1. Farkındalık geliştirmek:
Düşüncenin bir gerçek değil, bir yorum olduğunu fark etmek ilk adımdır.
2. Beden sinyalleriyle savaşmak yerine onları kabul etmek:
Her bedensel belirti bir hastalık işareti değildir. Beden, stresin de dilini konuşur.
3. İnternetten teşhis koymayı bırakmak:
İnternetteki bilgi kirliliği, sağlık anksiyetesini daha da besler.
4. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT):
Bu terapi yöntemiyle, felaketleştirme düşünceleri yeniden yapılandırılır. Bedensel duyumlara verilen anlamlar sorgulanır ve daha gerçekçi bakış açıları kazanılır.
5. Profesyonel destek almak:
Bir uzmana başvurarak bu döngüden çıkmak mümkündür. Unutmayın, bu yalnızca sizin yaşadığınız bir durum değil ve çözümsüz değildir.
Son Söz: “Korku Gerçek Değildir, Ama Gerçek Gibi Hissedilebilir”
Sağlık anksiyetesi, zamanla kişinin yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşürebilen bir bozukluktur. Ancak doğru terapi yöntemleriyle ve profesyonel destekle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Eğer siz de sürekli “bana bir şey olacak” korkusuyla yaşıyorsanız, bu korkunun gerçek değil ama çok ikna edici olduğunu bilmelisiniz. Bu da onunla başa çıkılabileceği anlamına gelir.
Psikolojik destek almak için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.
Unutma! Yalnız değilsin.
Uzm. Klinik Psikolog Ferkan Ayyıldız Psikoloji Merkezi
